Oznakowanie szlaków

Historia znakowania

Znaki

Powstałe w 1873 r. Galicyjskie Towarzystwo Tatrzańskie, potem Towarzystwo Tatrzańskie (1874 r.), za jeden z celi postawiło sobie zachęcanie do zwiedzania gór, ułatwianie dostępu i pobytu w nich turystom. Wtedy też zaczęto budowę schronów i schronisk. Po wybudowaniu w 1874 r. schroniska im. Stanisława Staszica nad Morskim Okiem oraz innych schronisk powstała potrzeba umieszczania na ścieżkach dodatkowych znaków orientacyjnych. Od 1874 r. rozpoczęto budowę ścieżek i szlaków turystycznych w górach. Pierwszy polski szlak wytyczono w 1880 r. (Krasny Łuh - Howerla), natomiast pierwszy szlak turystyczny w Tatrach wytyczono w 1887 r. (z Toporowej Cyrhli przez Polanę Waksmundzką do Morskiego Oka). Potem udostępniono doliny reglowe, a w dalszej kolejności inne ciekawe trasy w Tatrach (1886-88 r.) aż po szlaki graniowe - Orla Perć (1903 r.). Pierwsze szlaki w Beskidach Zachodnich powstają od 1893 r. w okolicach Klimczoka, Szyndzielni i Magurki. Oznakowała je niemiecka organizacja Beskidenverein, niestety do dziś nie wiadomo w jakiej formie. W 1894 r. organizacja ta wyznaczyła szlak na Babią Górę od strony węgierskiej a w następnym roku od galicyjskiej. Pierwszy szlak w Beskidach wytyczony przez TT powstał na trasie z Suchej Beskidzkiej przez Magurkę(872 m) do Zawoi. Kolejne szlaki powstały w okolicach Babiej Góry gdzie na Markowych Szczawinach w 1906 r. wybudowane zostało pierwsze schronisko w polskich Beskidach. Następne szlaki powstały w Beskidzie Sądeckim.

Pierwsze szlaki turystyczne miały postać pojedynczego czerwonego paska malowanego prawdziwym cynobrem (minerał). Później dla lepszej widoczności znaku zaczęto dodawać drugi pasek - biały (pierwszy raz uczynił tak Beskidenverein juz w 1897 r.!), jednak nadal dominował pojedyńczy. Po I wojnie światowej dodano drugi biały pasek. Liczba znakowanych szlaków wzrosła. Zaczęły się ze sobą krzyżować i były przez to nieczytelne. W 1924 r. Feliks Rapf zaproponował szczegółową instrukcję znakowania szlaków. W 1935 r. została wydana szczegółowa instrukcja znakowania szlaków turystycznych która z nielicznymi zmianami obowiązuje do dziś. To właśnie w okresie międzysswojennym zaczęto używać kilku kolorów do oznaczenia szlaków.

W latach 1925-1927 między Polskim Towarzystwem Tatrzańskim a Beskidenverein odbyła się tzw. wojna na pędzle. Członkowie PTT chcieli zapobiec monopolowi Beskidenverein na terenie Beskidów Zachodnich. Na porządku dziennym dochodziło do wznajemnego przemalowywania szlaków.

Znaki

W górach oprócz niżej przedstawionego oznakowania spotykamy też oznaczenia miejscowych szlaków (jak "szlak Jana Pawła II"), szlaki dydaktyczne, rowerowe, narciarskie, konne.

Znaki podstawowe

poczatek szlaku - początek lub koniec szlaku.

znak podstawowy - znak podstawowy, dwa białe a w środku kolor (czerwony, niebieski, zielony, żółty, czarny). Oznacza przebieg danego szlaku.

zmiana kierunku trasyzmiana kierunkunagła zmiana kierunku - zmiana kierunku szlaku oraz wskazanie jak szlak dalej przebiega (zakręca gwałtownie, lekko zakręca, zmienia kierunek).

rozejście się szlakówzmiana kierunku trasy - rozejście się szlaków.

znak uwagi - znak uwagi - umieszczony jest w miejscach gdzie należy zwrócić szczególną uwagę na przebieg szlaku, sygnalizuje zmianę kierunku.

Znaki pomocnicze

punkt widokowy - punkt widokowy.

ojście do noclegu - dojście do obiektu noclegowego (często można spotkać też zwykłą tabliczkę ze strzałką i nazwą pensjonatu lub schroniska).

godne uwagi - oznacza godne uwagi miejsca, obiekty znajdujące się przy szlaku.

źródło - źródło.

Drogowskazy i tablice

rogowskaz - drogowskaz informacyjny o miejscu, do którego prowadzi szlak, oraz czasie dojścia (czasem bez podanego czasu).

Teren zagrożony lawinami - "Teren zagrożony lawinami" - znajdują się na początku szlaków i tras narciarskich. Informują one, że tereny te przez całą zimę są zagrożone zejściem lawin.

Alarm lawinow - "Alarm lawinowy" - znaki te umieszcza się z chwilą zaistnienia bardzo dużego zagrożenia lawinowego. Ustawia się je by zamknąć dany teren dla wszelkiej działalności górskiej.

Stop lawiny - "Stop lawiny" - znaki te ustawiane są bezpośrednio przed miejscami gdzie najczęściej schodzą lawiny. (Naturalne tory lawinowe-żleby, jary, strome, nie porośnięte lasem czy kosówką stoki). Znaki te oznaczają, że dalsze przejście lub przejazd zagrażają życiu lub zdrowiu.

Kolory

szlak czerwony Szlak czerwony to szlak główny wiodący przez najciekawsze krajobrazowo i przyrodniczo miejsca na danym terenie. Prowadzi najczęściej przez najwyższy szczyt danego pasma. Oczywiście poprowadzenie głównego szlaku przez wszystkie najciekawsze miejsca byłoby niemożliwe więc poza szlakiem czerwonym (często poza jakimkolwiek szlakiem) też znajdziemy wiele ciekawych miejsc.
Kolor czerwony oznacza też inne szlaki nie będące szlakami głównymi.

szlak niebieski Szlak niebieski to szlak dalekobieżny, nie będący jednak szlakiem głównym. W Beskidach są to zwykle szlaki idące wzdłuż głównego wododziału karpackiego, którym poprowadzono granicę państwa. Często szlak ten prowadzi do ośrodków turystycznych.

szlak zielony , szlak żółty Szlak zielony i żółty to krótki szlak łącznikowy, czasami też dojściowy.

szlak czarny Szlak czarny to krótki szlak dojściowy (rzadziej łącznikowy) - do jakiegoś miejsca, którym poprowadzenie szlaku dalekobieżnego byłoby nieciekawe, niekorzystne lub niemożliwe.

Ważne UWAGA: Kolor szlaku pieszego nie oznacza jego trudności !!!